Dla osób kupujących żywność niezwykle istotne są hasła i oznaczenia na opakowaniach. Ustawa obejmuje komunikaty tekstowe, nazwy, grafiki i symbole sugerujące, że produkt, marka lub firma mają pozytywny, neutralny albo mniejszy wpływ na środowisko. Nie dotyczy natomiast każdej manipulacji w sklepie — jej przepisy koncentrują się na nieuczciwych praktykach rynkowych, w tym na wprowadzających w błąd deklaracjach ekologicznych.
Jakie deklaracje mogą wprowadzać w błąd
Nowe przepisy dotyczą między innymi używania w opisach haseł ekologicznych, których zasadności firma nie potrafi potwierdzić. Niedozwolone będzie też sugerowanie, że cały produkt lub cała działalność firmy są przyjazne środowisku, gdy deklaracja dotyczy tylko jednej cechy — na przykład opakowania.
Ustawa wskazuje również na oznaczenia zrównoważonego charakteru, które nie opierają się na systemie certyfikacji ani nie zostały ustanowione przez organy publiczne. Zakazane ma być także przedstawianie produktu jako neutralnego klimatycznie, jeśli deklaracja opiera się na kompensowaniu emisji gazów cieplarnianych.
W praktyce znaczenie będzie miał nie tylko pojedynczy zwrot na etykiecie, ale też to, jakie wrażenie przekazuje całe oznakowanie. Sam zielony kolor, listek czy hasło „naturalny” nie przesądzają automatycznie o naruszeniu prawa — liczyć się będzie treść komunikatu i możliwość jego uzasadnienia.
Obietnice ekologiczne będą wymagały konkretów
Firmy, które będą zapowiadać przyszłą poprawę wpływu na środowisko, mają przedstawiać jasne i możliwe do sprawdzenia zobowiązania. Ustawa wymaga szczegółowego, realistycznego planu z mierzalnymi celami i terminami, a także regularnej weryfikacji przez niezależnego eksperta zewnętrznego. Konsumenci mają mieć dostęp do ustaleń tej kontroli.
Nie oznacza to zakazu wszystkich ekologicznych oznaczeń na żywności. Ustawa wyłącza z definicji takich dobrowolnych twierdzeń oznakowania wymagane przepisami prawa, a część nowych zakazów dotyczy znaków bez certyfikacji lub publicznego umocowania.
Nie tylko żywność
Nowelizacja wdraża unijną dyrektywę dotyczącą ochrony konsumentów w procesie transformacji ekologicznej. Oprócz deklaracji środowiskowych obejmuje również informacje o trwałości, naprawie i aktualizacjach niektórych produktów. Dla kupujących żywność najłatwiej zauważalna może być zmiana w sposobie uzasadniania ekologicznych haseł na opakowaniach i w reklamach.
Do 27 września 2027 roku nowe regulacje jeszcze nie będą obowiązywać. Po tej dacie ogólne lub zbyt szerokie deklaracje ekologiczne będą musiały mieć konkretne podstawy, a konsumenci zyskają wyraźniejsze reguły oceny takich komunikatów.
