Historia włoskiej kuchni inna niż pocztówkowy obraz Italii
Jednym z najważniejszych założeń „Delizii!” jest odejście od romantycznej wizji włoskiej kuchni wyrastającej przede wszystkim z życia na wsi. W opisie książki wydawca zwraca uwagę, że przez około tysiąc lat to właśnie miasta przyciągały ludzi, produkty, pieniądze oraz władzę niezbędne do rozwoju kultury kulinarnej.
Dlatego historia jedzenia staje się u Dickiego równocześnie historią mieszkańców włoskich miast. Kuchnia nie rozwija się w oderwaniu od społeczeństwa. Powstaje tam, gdzie spotykają się ludzie, składniki, umiejętności i możliwości finansowe. Właśnie z tej perspektywy autor przygląda się temu, w jaki sposób rodziła się jedna z najbardziej rozpoznawalnych tradycji kulinarnych świata.
Od średniowiecznego Mediolanu do Rzymu czasów faszyzmu
„Delizia!” prowadzi czytelnika przez różne miasta i epoki włoskiej historii. Na trasie tej kulinarnej podróży pojawia się średniowieczny Mediolan, renesansowa Ferrara, dziewiętnastowieczny Neapol oraz Rzym w okresie faszyzmu.
Nie jest to więc historia jednego regionu ani zbiór opowieści o najbardziej znanych współczesnych potrawach. John Dickie wykorzystuje jedzenie jako sposób opowiadania o znacznie szerszych przemianach zachodzących we Włoszech.
W książce obok kreatywności i dobrego smaku pojawiają się również znacznie mniej idylliczne elementy historii: pieniądze, władza, przemoc czy intrygi. Według koncepcji przedstawionej przez autora wszystkie te czynniki miały udział w kształtowaniu włoskiej kultury kulinarnej.
Kuchnia jako część historii Włoch
Takie spojrzenie sprawia, że „Delizia!” jest czymś innym niż klasyczna książka poświęcona włoskiemu gotowaniu. Wydawca klasyfikuje ją jako literaturę faktu, a głównym przedmiotem zainteresowania autora pozostaje historia ludzi i miast widziana poprzez to, co trafiało na ich stoły.
Jedzenie staje się tutaj punktem wyjścia do opowieści o rozwoju włoskiego społeczeństwa. Czytelnik przemieszcza się pomiędzy różnymi stuleciami i ośrodkami miejskimi, obserwując, jak wraz z nimi zmieniała się kultura kulinarna.
To również próba pokazania, że współczesnego obrazu włoskiej kuchni nie da się sprowadzić jedynie do idyllicznych winnic, gajów oliwnych i rodzinnych posiłków podawanych na prowincji. W ujęciu Dickiego równie ważnymi miejscami jej rozwoju były zatłoczone ulice, bogate miejskie ośrodki i centra politycznej oraz ekonomicznej siły.
Dla kogo jest „Delizia!”?
Po książkę mogą sięgnąć przede wszystkim osoby, które interesują się włoską kuchnią nie tylko od strony praktycznej, ale również chcą poznać jej historyczne i społeczne tło. Nie jest to typowa publikacja, której zasadniczym celem jest nauczenie czytelnika przygotowywania kolejnych włoskich dań. Jej tematem jest przede wszystkim droga, która doprowadziła do powstania niezwykle silnej kultury jedzenia.
Może więc zainteresować zarówno miłośników Italii, jak i osoby ciekawie historii kuchni oraz tego, dlaczego określone tradycje kulinarne rozwijały się właśnie w określonych miejscach i czasach.
Perspektywa zaproponowana przez Dickiego pozwala spojrzeć na włoskie jedzenie nie jak na niezmienny zestaw tradycyjnych receptur, ale jak na część wielowiekowej historii włoskich miast.
„Delizia!” – wydanie polskie
Polskie wydanie książki ukazało się nakładem Wydawnictwa W.A.B. 23 kwietnia 2025 roku. Publikacja liczy 520 stron, a za przekład odpowiada Natalia Mętrak-Ruda. Książka została wydana w miękkiej oprawie ze skrzydełkami, w formacie 145 × 210 mm. Jej numer ISBN to 978-83-8387-691-7.
Oryginalny tytuł publikacji to „Delizia! The Epic History of the Italians and Their Food”.
Książka o jedzeniu, ale przede wszystkim o ludziach
Najważniejsza myśl stojąca za „Delizią!” jest prosta: aby zrozumieć włoską kuchnię, trzeba poznać również historię ludzi, którzy ją tworzyli. John Dickie szuka jej źródeł nie tylko w składnikach i recepturach, ale przede wszystkim w miastach, w których przez stulecia koncentrowały się handel, pieniądze, umiejętności, władza i kulinarna kreatywność.
Dzięki temu historia włoskiego jedzenia staje się jednocześnie opowieścią o samych Włoszech – widzianych tym razem nie z perspektywy zabytków i wielkich wydarzeń, lecz od strony stołu.