Daktyle – wartości odżywcze, właściwości zdrowotne i kaloryczność

Owoce palmy daktylowej

Daktylowiec właściwy, Phoenix dactylifera, jest palmą uprawianą w ciepłym klimacie. Owoce rozwijają się w dużych skupieniach. Podczas dojrzewania zmieniają barwę, wilgotność i konsystencję. Zawierają pojedynczą twardą pestkę, którą usuwa się przed jedzeniem i dalszą obróbką.

Medjool i Deglet Noor należą do szeroko znanych odmian. Różnią się wielkością, miękkością i ilością wody. Medjool mają miękki, lepki miąższ, przydatny do przygotowania past. Daktyle można kupić z pestkami, drylowane, posiekane albo sprasowane. Nadzienia, syropy i polewy zmieniają smak oraz skład gotowej przekąski.

Wartości odżywcze na 100 g

Wartości dla daktyli Medjool bez pestek, nadzienia i polewy:

Cukry i błonnik mieszczą się w podanej ilości węglowodanów ogółem; nie dodaje się ich ponownie do tej wartości. Porcja 30 g dostarcza około 20 g cukrów, 2 g błonnika i 209 mg potasu. Przy obliczaniu porcji uwzględnia się sam jadalny miąższ.

Daktyle o większej zawartości wody mają inną koncentrację składników niż owoce mocniej wysuszone. W paście przygotowanej z wodą ilość kalorii na 100 g zależy od stopnia rozcieńczenia. Syrop powstaje w wyniku dalszego przetworzenia owoców i ma inną konsystencję oraz udział błonnika niż cały miąższ.

Kaloryczność i porcja

W 50 g daktyli Medjool znajduje się około 139 kcal. Sztuki różnią się masą, dlatego liczba owoców nie określa dokładnie ilości energii. Przy przekąsce z daktyli nadziewanych orzechami trzeba uwzględnić oba składniki. Podobnie masa z kakao, płatkami i masłem orzechowym zawiera energię wszystkich dodatków.

Daktyle nadają słodycz wypiekom i deserom, a ich lepkość pomaga łączyć rozdrobnione składniki. W recepturach wymagających zwartej masy przydatne są miękkie owoce. Bardziej suche można namoczyć przed miksowaniem, a płyn dodawać stopniowo, do osiągnięcia potrzebnej gęstości.

Błonnik i praca jelit

Błonnik obecny w miąższu wspiera prawidłowe funkcjonowanie przewodu pokarmowego. Obejmuje związki roślinne odporne na trawienie w jelicie cienkim. Poszczególne frakcje różnią się wiązaniem wody i podatnością na fermentację przez mikroorganizmy jelitowe. Całe owoce wnoszą błonnik do posiłku także po rozdrobnieniu.

Przy zwiększaniu ilości błonnika w jadłospisie ważne są stopniowe zmiany oraz odpowiednia podaż płynów. Osoby z dolegliwościami jelitowymi powinny dopasować wielkość porcji do tolerancji. Owsianka z niewielkim dodatkiem daktyli łączy różne źródła błonnika i pozwala rozłożyć słodki smak w całej potrawie.

Potas i węglowodany

Potas jest potrzebny do pracy mięśni, przewodzenia impulsów nerwowych i utrzymania gospodarki elektrolitowej. W 100 g daktyli Medjool znajduje się 696 mg tego składnika. Porcja 50 g dostarcza około 348 mg. Przy chorobach wymagających ograniczenia potasu ilość daktyli trzeba dopasować do indywidualnych zaleceń.

Węglowodany dostarczają energii wykorzystywanej przez organizm. Daktyle można włączyć do przekąski lub posiłku, uwzględniając ich ilość i pozostałe składniki. Podczas leczenia cukrzycy liczy się udział węglowodanów w całej porcji. Wielkość dodatku do owsianki, jogurtu czy deseru powinna odpowiadać ustalonemu planowi żywienia.

Jak przygotować pastę daktylową?

Przed rozdrabnianiem trzeba naciąć owoce i usunąć pestki. W daktylach drylowanych warto sprawdzić, czy nie pozostały twarde fragmenty. Miąższ można namoczyć w ciepłej wodzie, następnie odcedzić i zmiksować. Część płynu można zachować do regulowania konsystencji.

Gęsta pasta nadaje się do łączenia z płatkami i orzechami, a rzadsza może być dodatkiem do owsianki lub sosu. Dodanie wody zwiększa wilgotność i zmienia warunki przechowywania. Przygotowaną pastę należy schłodzić, przełożyć do czystego, zamkniętego naczynia i przechowywać w lodówce. Porcje na później można zamrozić.

Zastosowania kulinarne

• Owsianka: posiekane owoce można dodać do płatków podczas gotowania lub na końcu przygotowania.
• Desery bez pieczenia: pasta daktylowa łączy się z mielonymi orzechami, kakao i płatkami.
• Pieczywo i ciasta: kawałki daktyli wprowadza się do ciasta zgodnie z recepturą.
• Sałatki: drobno pokrojone owoce dodają słodyczy potrawom z warzywami, serem i orzechami.
• Farsze: daktyle można połączyć z kaszą, przyprawami i innymi składnikami nadzienia.

Miękkie owoce łatwo przywierają do ostrza. Przed siekaniem można oddzielić je od siebie i kroić małymi partiami. W wypieku duże kawałki tworzą wyraźne słodkie fragmenty, natomiast dokładnie zmiksowana pasta rozprowadza smak równomierniej. Zmiana z owoców w kawałkach na pastę może wymagać dostosowania ilości płynu w przepisie.

Przechowywanie daktyli

Daktyle należy chronić przed wysychaniem, wilgocią i obcymi zapachami. Szczelne opakowanie pomaga zachować konsystencję miąższu. Miękkie odmiany dobrze przechowują się w lodówce; przy dłuższym przechowywaniu można je zamrażać. Konkretne warunki powinny odpowiadać wilgotności owoców i zaleceniom na opakowaniu.

Do jedzenia wybiera się owoce bez oznak pleśni, fermentacji i uszkodzeń przez owady. Po otwarciu należy zamknąć opakowanie, a porcję odkładać czystym przyborem. Daktyle nadziewane świeżym serem wymagają chłodzenia właściwego dla nadzienia. Trwałość samych owoców nie określa trwałości takiej przekąski.

Bezpieczeństwo jedzenia

Twarde pestki trzeba usunąć przed podaniem. Małym dzieciom należy przygotować daktyle w postaci dostosowanej do ich umiejętności jedzenia, unikając dużych, lepkich kawałków. Dziecko powinno jeść na siedząco i pod nadzorem. Nadzienia z orzechów wymagają dodatkowo uwzględnienia alergii oraz ryzyka zadławienia.

Przy znanej alergii na daktyle należy ich unikać. W mieszankach i deserach trzeba uwzględnić także inne alergeny, między innymi orzechy i mleko. W diecie z ograniczeniem potasu lub z indywidualnie ustaloną ilością węglowodanów wielkość porcji należy uzgodnić z dietetykiem lub lekarzem.

Źródła

• NCEZ: „Czy słodycze mogą być zdrowe?”.
• NIZP PZH – PIB: „Węglowodany”.
• USDA: National Nutrient Database for Standard Reference, Release 28, „Dates, medjool”, NDB 09421, 2015.
• University of California, Davis: „What is the recommended method of storing dates in my home?”.
• MedlinePlus: „Potassium”.
• CDC: „Choking Hazards”, Infant and Toddler Nutrition.